Etyka publikacyjna

Zasady etyczne dla Autorów

I. Autorstwo, oryginalność i wyłączna odpowiedzialność

1.      Autorem artykułu może być wyłącznie człowiek. Narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji (GAI) nie mogą zostać uznane za autorów/współautorów ani być cytowane jako autorzy.

2.      Autorzy ponoszą pełną i wyłączną odpowiedzialność za treść przesłanego manuskryptu, w tym za wszelkie naruszenia etyki publikacyjnej.

3.      Autorstwo jest ograniczone wyłącznie do osób, które wniosły istotny twórczy wkład. Wymagane jest spełnienie wszystkich poniższych warunków łącznie:

–  wniesienie istotnego wkładu w koncepcję lub projekt badań, gromadzenie, analizę lub interpretację wyników,

–  przygotowanie (lub istotny udział w pisaniu) tekstu pracy lub poddanie krytycznej analizie zawartego w nim materiału intelektualnego,

–  zaaprobowanie ostatecznej wersji tekstu przed wysłaniem do czasopisma i publikacji,

–  przyjęcie odpowiedzialności za każdy aspekt badań, w celu zapewnienia, że wszelkie pytania dotyczące dokładności i rzetelności prac zostaną sprawdzone i rozwiązane. 

4.      Pozyskiwanie środków finansowych, udostępnianie aparatury i szkolenie, zbieranie danych bez zaangażowania merytorycznego, ogólny nadzór administracyjny lub pełnienie funkcji kierowniczej nie stanowią podstawy do przypisania współautorstwa artykułu. 

5.      Autorzy zobowiązani są do ujawnienia wkładu każdego z autorów w powstanie artykułu. 

6.      Ghostwriting (pomijanie osób, które wniosły istotny wkład, aby ukryć ich udział) oraz guest authorship (przypisywanie autorstwa osobom, które nie miały udziału lub miały udział znikomy) są przejawem nierzetelności naukowej.

II. Zakaz stosowania generatywnej sztucznej inteligencji (GAI) 

1.      Zabrania się tworzenia za pomocą narzędzia GAI następujących elementów artykułu:

–  abstraktu,

–  celu badań i luk badawczych,

–  hipotezy i zestawu pytań badawczych,

–  wstępu,

–  opisu metodologii,

–  przeglądu literatury/ bibliografii, w tym oceny i analizy literatury,

–  analiz lub opisów danych/wyników,

–  dyskusji,

–  wniosków. 

2.      Generowanie lub raportowanie wyników oraz raportowanie statystyk w tekście przy użyciu generatywnego narzędzia GAI jest niedozwolone. Tworzenie form graficznych przez generatywną AI nie jest dozwolone w publikacjach, chyba że stanowią one przedmiot badań danej pracy. 

3.      Artykuły zawierające niedozwolone zastosowania GAI będą odrzucane. W przypadku naruszenia tego zakazu i wykrycia użycia GAI praca zostanie odrzucona i potraktowana jako nierzetelność naukowa.

III. Rzetelność naukowa, dane badawcze i nadzór etyczny

1.      Autor ma obowiązek rzetelnego prowadzenia, prezentowania i obiektywnej interpretacji badań. Prace powinny zawierać wystarczająco dużo informacji (opis metod i instrumentów), aby umożliwić powtórzenie tych badań przez innych badaczy. 

2.      Oryginalność pracy i zakaz fałszowania danych:

–  zgłaszany artykuł musi stanowić własność intelektualną autora,

–  niedopuszczalne jest fabrykowanie wyników badań (umieszczanie nieuzyskanych danych), fałszowanie wyników badań (modyfikowanie lub pomijanie uzyskanych danych) lub zmyślanie/fabrykowanie metod badawczych,

–  niezgodne z prawdą lub świadomie niedokładne stwierdzenia są niedozwolone. 

3.      Zasada rzetelności źródeł i plagiat:

–  plagiat – przywłaszczenie cudzego dorobku intelektualnego bez podania źródła jest jednym z najcięższych naruszeń dobrych praktyk akademickich i jest niedopuszczalny,

–  autor musi rygorystycznie przestrzegać praw własności intelektualnej oraz wskazywać publikacje, które miały wpływ na powstanie artykułu,

–  bezwzględny zakaz powoływania się na nieistniejące pozycje bibliograficzne,

–  autoplagiat – ponowne publikowanie tej samej pracy lub istotnych jej części bez podania informacji o pierwotnej publikacji jest niedopuszczalne. 

4.      Autorzy mają obowiązek dokumentować i archiwizować oryginalne dane źródłowe (pierwotne wyniki badań) w sposób uniemożliwiający manipulowanie nimi. Dane te powinny być dostępne po opublikowaniu wyników przez okres właściwy dla danej dyscypliny naukowej. Autorzy powinni być gotowi udostępnić nieprzetworzone wyniki badań na żądanie redakcji, recenzentów, innych autorów (również po publikacji). Dostęp do danych badawczych powinien być w największym możliwym stopniu otwarty. 

5.      W przypadku, gdy treść artykułu dotyczy badań na organizmach żywych (ludziach i/lub zwierzętach), Autor musi przedstawić zgodę komisji etycznej lub inne stosowne pozwolenie na prowadzenie takich badań. Badania z udziałem człowieka należy prowadzić z poszanowaniem ludzkiej godności i innych istot żywych. Wymaga się uzyskania świadomej zgody uczestników badania. 

IV. Unikanie nadużyć publikacyjnych

1.      Autor ma obowiązek ujawnienia wszelkich konfliktów interesów, które mogły mieć wpływ na wyniki badań lub ich interpretację. Konflikt interesów stanowią zależności osobiste, relacje towarzyskie, podległości zawodowe, zależności ekonomiczne lub powiązania instytucjonalne. 

2.      Autorzy zobowiązani są do ujawnienia wszystkich źródeł wsparcia finansowego (granty, dotacje) oraz wkładu instytucji naukowo-badawczych, stowarzyszeń i innych podmiotów w powstanie artykułu. 

3.      Zasada unikania publikacji zwielokrotnionej, zbędnej lub równoległej:

–  Autor nie powinien publikować materiałów opisujących te same badania w więcej niż jednym czasopiśmie lub publikacji pierwotnej,

–  złożenie artykułu do publikacji jest deklaracją, że tekst nie został wcześniej opublikowany ani nie jest złożony w redakcjach innych czasopism jednocześnie. Złożenie tego samego artykułu do więcej niż jednej redakcji jest postępowaniem nieetycznym i niedozwolonym,

–  niedopuszczalne jest nieuzasadnione powiększanie dorobku publikacyjnego przez wielokrotne dokumentowanie tego samego osiągnięcia naukowego lub dzielenie materiału (tzw. publikowanie zwielokrotnione/salami), który można przedstawić w pojedynczej pracy, na szereg osobnych publikacji. 

4.      W przypadku, gdy Autor odkryje znaczące błędy lub nieścisłości w swojej pracy po jej opublikowaniu lub przed, ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia Redaktora Naczelnego.

–  we współpracy z Redaktorem Naczelnym, powinna zostać opublikowana errata, aneks, sprostowanie,

–  wycofanie tekstu jest rozważane w przypadku braku wiarygodności wyników, fałszowania danych, plagiatu, autoplagiatu lub naruszenia zasad etyki. 

5.      Autor, zgłaszając tekst, akceptuje politykę otwartego dostępu (Open Access) oraz warunki licencji, na jakiej publikacja zostanie udostępniona (CC-BY 4.0). Autorzy udzielają Wydawcy czasopisma niewyłącznej licencji na korzystanie z utworu na wszystkich polach eksploatacji.

V. Postępowanie i konsekwencje naruszeń

      11.          Wszelkie przejawy nierzetelności naukowej będą rejestrowane i archiwizowane. Wszelkie wykryte tego rodzaju przypadki będą dokumentowane. 

          2.          W procesie przetwarzania danych osobowych Autorów (w związku z publikacją) Administrator Danych Osobowych działa zgodnie z przepisami RODO, zapewniając prawa dostępu, sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania oraz prawo wniesienia skargi do Prezesa UODO.

VI. Wymogi formalne i oświadczenia.

Złożenie artykułu do publikacji jest równoznaczne z akceptacją zasad związanych z procedurą wydawniczą. Dlatego też, Autor (i Autor korespondencyjny w przypadku współautorstwa) jest zobowiązany do złożenia poniższych oświadczeń w formie pisemnej (lub poprzez system OJS), akceptując jednocześnie warunki zasad etycznych:

•        złożenie oświadczenia o oryginalności i prawdziwości danych,

•        złożenie oświadczenia o niezłożeniu tekstu do recenzowania w innym czasopiśmie,

•        złożenie oświadczenia o braku konfliktu interesów,

•        wskazanie wkładu każdego z autorów,

•        ujawnienie źródeł finansowania,

•        potwierdzenie, że wszyscy autorzy zaakceptowali ostateczną wersję tekstu,

•        potwierdzenie działań etycznych,

•        zobowiązanie do udostępnienia danych,

•        zgoda prawna osób trzecich.

 

Zasady etyczne dla Recenzentów

I. Wykorzystanie generatywnej sztucznej inteligencji (GAI)

1.     Zabrania się wykorzystywania  generatywnej AI w całym procesie tworzenia recenzji artykułu.

II. Konflikt interesów, kompetencje i obiektywizm

1.     Recenzent jest zobowiązany starannie ocenić swoje kompetencje merytoryczne w danej dziedzinie oraz praktyczne możliwości sporządzenia recenzji w wyznaczonym czasie. W razie wątpliwości Recenzent powinien zaniechać recenzowania informując Redakcję o swojej decyzji w terminie 2 dni od otrzymania propozycji oceny artykułu.

2.     W przypadku zauważenia możliwości wystąpienia konfliktu interesów, Recenzent zobowiązany jest powiadomić Redaktora oraz odmówić udziału w recenzji.

3.     Konflikt interesów rozumiany jest jako bliskie relacje osobiste, pokrewieństwo, relacje podległości zawodowej lub bezpośrednia współpraca naukowa w okresie pięciu lat poprzedzających rok przygotowania recenzji. Recenzenci nie powinni być pracownikami jednostki, w której pracuje Autor.

4.     Recenzje powinny być sporządzane obiektywnie, rzetelnie i konstruktywnie, bez osobistych komentarzy. Recenzenci powinni jasno wyrażać swoje poglądy, wspierając je odpowiednimi i konkretnymi argumentami. Krytyka personalna Autora jest niedopuszczalna.

III. Poufność, weryfikacja i nadużycia

1.     Recenzowane artykuły muszą być traktowane jako dokumenty poufne, ich treści nie można udostępniać osobom trzecim.

2.     Informacje poufne lub koncepcje nasuwające się w wyniku recenzji muszą być utrzymane w tajemnicy i nie mogą być wykorzystywane na potrzeby uzyskania korzyści osobistych.

3.     Recenzent ma obowiązek ujawnić wszystkie dostrzeżone braki rzetelności naukowej.

4.     Recenzent powinien wskazać nieprawidłowości w zakresie cytowania źródeł, braki bibliograficzne oraz możliwe podobieństwa treści do innych publikacji.

5.     Recenzent nie może w żaden sposób wymuszać cytowania własnych prac.

IV. Procedury i ostateczne decyzje

1.     Recenzentów obowiązuje trzytygodniowy termin wykonania recenzji. Jeżeli Recenzent nie jest w stanie dotrzymać terminu, powinien niezwłocznie poinformować o tym Redaktora tematycznego.

2.     Recenzja musi jednoznacznie określać decyzję Recenzenta dotyczącą artykułu, wskazując, czy artykuł:

a.      może zostać przyjęty do publikacji bez zmian,

b.     może zostać przyjęty do publikacji po korekcie autorskiej bez konieczności powtórnej recenzji,

c.      może zostać przyjęty do publikacji po korekcie autorskiej i po powtórnej recenzji,

d.     powinien zostać odrzucony.

3.     Konkluzja recenzji powinna znajdować uzasadnienie w jej analitycznej części.

4.     Recenzent nie może przekazać zadania napisania recenzji innemu recenzentowi bez uprzedniej wyraźnej zgody Redaktora tematycznego.

5.     Recenzent wspiera Redaktora naczelnego w podejmowaniu decyzji redakcyjnych i jest zobowiązany do zgłaszania wszelkich przypadków nieuprawnionego korzystania z własności intelektualnej.

6.     Recenzja jest wykonywana nieodpłatnie i Redakcja nie przewiduje za nią żadnych gratyfikacji.

 

Zasady etyczne dla Redakcji

I. Odpowiedzialność Redaktora i standardy publikacyjne

1. Redaktor Naczelny i zespół redakcyjny ponoszą odpowiedzialność za wszystkie treści umieszczane w czasopiśmie. Redaktor Naczelny ma obowiązek stosowania się do aktualnego stanu prawnego w zakresie zniesławienia, naruszenia praw autorskich i plagiatu. 

2. Członkowie Redakcji zobowiązani są do dbania o rzetelność naukową publikowanych prac i dokładają wszelkich starań w celu zachowania integralności. Redaktorzy powinni wykluczać jakiekolwiek naukowe bądź etyczne niezgodności. 

3. Redakcja i Wydawca są zobowiązani do ciągłego doskonalenia procesów wydawniczych  i dążenia do podnoszenia standardów naukowych, redakcyjnych oraz etycznych. Wiedza w zakresie etyki powinna być w sposób ciągły rozwijana i aktualizowana zgodnie z materiałami publikowanymi przez COPE (Committee on Publication Ethics).

II. Proces decyzyjny, obiektywność i poufność

1. Artykuły są oceniane wyłącznie pod względem merytorycznym  i na podstawie wartości naukowej pracy.

2. Przy podejmowaniu decyzji o publikacji kluczowe są: znaczenie naukowe pracy, oryginalność ujęcia problemu, przejrzystość oraz zgodność z zakresem tematycznym czasopisma i zasadami etyki. Redaktor Naczelny uwzględnia opinie Recenzentów dotyczące oryginalnego i twórczego przedstawienia zagadnienia oraz aktualności metod badawczych, tematyki i cytowanej literatury.

3. Redakcja dba o właściwy dobór Recenzentów i przestrzega przyjętej, transparentnej procedury recenzyjnej. Proces recenzji tekstów odbywa się w sposób anonimowy (podwójnie ślepa recenzja).

4. Złożony artykuł musi być traktowany jako dokument poufny. Żadnemu członkowi Redakcji nie wolno ujawniać informacji na temat złożonej pracy jakiejkolwiek innej osobie niż, zgodnie z procedurą wydawniczą, Autorowi, Recenzentom, potencjalnym Recenzentom lub Wydawcy.

5. W przypadku podjęcia decyzji odmownej, odrzucone artykuły lub ich fragmenty nie mogą być wykorzystane w badaniach własnych członków Redakcji lub Recenzentów bez pisemnej zgody Autorów.

6. Redakcja ma obowiązek poinformować Autora (-ów) o wyniku oceny redakcyjnej zgłaszanego tekstu. Do Redakcji należy ocena i zatwierdzanie materiałów przeznaczonych do publikacji.

7. W przypadku procedowania artykułu, którego Autorami są pracownicy, doktoranci, studenci macierzystej uczelni, członkowie Redakcji lub Rady Naukowej, Redaktorzy wyznaczają Recenzentów niebędących pracownikami PŚk. Osoba zgłaszająca tekst jest z procesu redakcji i recenzji wyłączona.

III. Zakaz użycia GAI

1. Narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji (GAI) lub technologie wspomagane AI nie mogą być używane przez Redaktorów do wspomagania procesu oceny lub podejmowania decyzji dotyczących artykułu.

2. Użycie generatywnej sztucznej inteligencji przy ocenie artykułu jest zabronione. Krytyczne myślenie i oryginalny osąd wykraczają poza możliwości tej technologii. Ponadto istnieje ryzyko, że GAI może wygenerować niepoprawne, niekompletne lub stronnicze wnioski dotyczące artykułu.

3. Ze względu na wymóg poufności, Redaktorzy nie powinni wysyłać korespondencji do narzędzi GAI, nawet jeśli celem jest tylko poprawa języka i czytelności. Redaktorzy muszą być świadomi, że chatboty mogą zachować i udostępniać publicznie przekazane im dane wejściowe, w tym treść artykułu. Działania tego rodzaju naruszają poufność przesłanego materiału autorskiego.

4. Redaktorzy każdorazowo oceniają zasadność wykorzystania narzędzi GAI w pracy Autora. Redaktorzy weryfikują każdy zgłoszony tekst za pomocą programów antyplagiatowych i dodatkowo detektorów treści AI, pamiętając o ich ograniczeniach technicznych i ryzyku błędnej klasyfikacji.

IV. Zarządzanie Recenzentami i zapobieganie konfliktowi interesów

1. Redakcja musi zapewnić właściwy dobór Recenzentów, biorąc pod uwagę ich kompetencje merytoryczne, dorobek naukowy i dotychczasową rzetelność.

2. Redakcja ma obowiązek przeciwdziałać konfliktom interesów Recenzentów. Nie wyznacza się na Recenzentów osób pozostających w stosunku bezpośredniej podległości służbowej z Autorami tekstów. Recenzent nie może pozostawać w bliskich relacjach osobistych lub zawodowych z Autorem.

3. Recenzowane artykuły muszą być traktowane jak dokumenty poufne. Informacje poufne lub pomysły nasuwające się w wyniku recenzji nie mogą być wykorzystywane na potrzeby uzyskania korzyści osobistych.

4. Redakcja wymaga, aby Recenzenci zgłaszali wszelkie istotne podobieństwa recenzowanego artykułu do innych prac, jak również podejrzenia błędnych danych/badań oraz manipulacji nimi.

V. Postępowanie w przypadku nadużyć i błędów

1. Redakcja stosuje działania służące prewencji, identyfikacji i dokumentowaniu nadużyć oraz nierzetelności autorskiej. Ghostwriting i guest authorship są uznawane za przejawy nierzetelności naukowej. W przypadku potwierdzenia takich naruszeń Redakcja je dokumentuje oraz może powiadomić właściwe instytucje .

2. Wszelkie przejawy nierzetelności naukowej muszą być rejestrowane i archiwizowane. W przypadku podejrzenia nieuczciwych praktyk (plagiat, fałszowanie wyników badań) Redakcja gromadzi dokumentację i wstrzymuje procedowanie artykułu do czasu wyjaśnienia sprawy. W przypadku potwierdzenia naruszeń artykuł zostaje odrzucony, a w przypadku artykułu już opublikowanego Redakcja dokonuje retrakcji artykułu oraz powiadamia właściwe instytucje.

3. Redakcja rozpatruje skargi i zażalenia zgodnie z zasadami etycznymi czasopisma. Redakcja ma obowiązek odpowiedzieć pisemnie na złożone skargi w w terminie 30 dni od daty złożenia skargi przez autora.

4. Redakcja jest gotowa do publikowania korekt, errat oraz sprostowań. Redakcja może rozważyć wycofanie artykułu, jeśli: istnieją wyraźne dowody świadczące o braku wiarygodności wyników badań, fabrykowaniu danych, wyniki badań zostały wcześniej opublikowane gdzie indziej, artykuł nosi znamiona plagiatu, autoplagiatu. Redakcja działa zgodnie z procedurami i algorytami COPE w przypadku wykrycia naruszeń.

5. Redakcja zapewnia ochronę sygnalistów zgłaszających naruszenia zasad etyki w pracy naukowej, chroniąc ich przed niepożądanym ujawnieniem danych i ewentualnym odwetem.

VI. Transparentność prawna, licencje i finanse

1. Redakcja i Wydawca nie pobierają opłat od Autorów za złożenie, publikację, recenzję lub procedowanie artykułów (APC). Modelem biznesowym czasopisma jest wsparcie instytucjonalne przez Wydawcę.

2. Redakcja podaje do wiadomości czytelnika informacje o źródłach finansowania publikacji oraz wsparciu instytucjonalnym.

3. Redakcja wspiera politykę otwartego dostępu (Open Access). Oznacza to, że wszystkie treści są dostępne bezpłatnie dla użytkowników i instytucji. Publikacje są dostępne na licencji CC BY 4.0.

4. Administrator danych osobowych (Politechnika Świętokrzyska) przetwarza dane osobowe zgodnie z przepisami RODO. Każdej osobie przysługuje prawo dostępu do danych, ich sprostowania, ograniczenia przetwarzania oraz usunięcia danych, o ile pozwalają na to przepisy prawa, a także wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.